Zmiany w prawie

Trudniej o prawo jazdy.

Z dniem 19 stycznia 2013 r. weszły w życie nowe zasady przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy, nowe kategorie praw jazdy, nowy wzór dokumentu prawa jazdy oraz elektroniczny obieg dokumentów w procesie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami.  

Największe zmiany dotyczą części teoretycznej egzaminu na prawo jazdy. Na egzaminie trzeba wskazać prawidłową odpowiedź na pytania wyświetlane losowo przez systemem komputerowy. Nie ma możliwości powrotu do pytania, na które nie udzielono odpowiedzi. Pytania odzwierciedlają sytuacje, z jakimi kierowcy mogą się spotkać w codziennym ruchu drogowym. Nowa baza pytań egzaminacyjnych nie jest publikowana, pytań będzie więcej niż dotychczas. Część teoretyczna egzaminu obejmie 20 pytań z wiedzy podstawowej i 12 pytań z wiedzy specjalistycznej w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Każde pytanie zawiera tylko jedną prawidłową odpowiedź. Nowością jest wprowadzenie różnej „wartości” pytań, w zależności od znaczenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego:

a)       3 punkty – pytanie o wysokim znaczeniu dla bezpieczeństwa ruchu drogowego,

b)       2 punkty – pytanie o średnim znaczeniu dla bezpieczeństwa ruchu drogowego,

c)       1 punkt – pytanie o niskim znaczeniu dla bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego.

W części podstawowej jest 10 pytań za 3 punkty, 6 pytań za 2 punkty i 4 pytania za 1 punkt. W części specjalistycznej (na poszczególne kategorie): 6 pytań za 3 punkty, 4 pytania za 2 punkty, 2 pytania za 1 punkt. Suma możliwych do uzyskania punktów wynosi 74. Aby zdać egzamin teoretyczny należy zdobyć co najmniej 68 punktów.

 

Dnia 19 stycznia 2013 r.  wprowadzony został również nowy wzór dokumentu prawa jazdy. Jest to ujednolicony wzór obowiązujący we wszystkich państwach Unii Europejskiej. Pierwsze dokumenty nowego typu wydawane są już od 19 stycznia br. Będzie obowiązywała generalna zasada, że dokument prawa jazdy będzie ważny przez 15 lat. Jedynie prawa jazdy kategorii „zawodowych” C i D będą wydawane, tak jak obecnie, na okres do 5 lat. Po upływie okresu, na jaki dokument został wydany, konieczna będzie jego wymiana (uprawnienia do kierowania pojazdami nie wygasają). Przy wymianie nie będzie trzeba ponownie zdawać egzaminu ani przechodzić dodatkowych badań lekarskich, chyba że prawo jazdy zostało wydane na czas określony ze względu na ograniczenia zdrowotne. Wtedy, tak jak obecnie, trzeba będzie przejść obowiązkowe badania lekarskie. Do przedłużenia ważności dokumentu prawa jazdy będą potrzebne jedynie: aktualna fotografia, opłata za wydanie prawa jazdy i wniosek do Starosty. Prawa jazdy wydane przed 19 stycznia 2013 r. będą wymieniane sukcesywnie na nowe dopiero w latach 2028-2033.

 

Zmiany w obowiązku meldunkowym.

Wraz z początkiem roku istotnym zmianom uległy przepisy dotyczące obowiązku meldunkowego. Odstąpiono od konieczności zgłaszania przy zameldowaniu informacji o wykształceniu i obowiązku wojskowym oraz przedkładania książeczki wojskowej. Zniesiono również sankcje karne dla obywateli polskich i obywateli UE za niedopełnienie obowiązku meldunkowego – dotychczas groziła za to kara grzywny.

Wydłużony został również termin na zgłoszenie meldunku. Na meldunek (zarówno na pobyt stały, jak i czasowy) mamy teraz 30 dni. Formalności meldunkowych nie trzeba już dokonywać osobiście a wystarczy, że w urzędzie pojawi się ustanowiony pełnomocnik.

Zniknął też obowiązek zameldowania obywateli polskich oraz obywateli UE na pobyt czasowy, nieprzekraczający 3 miesięcy. Zrezygnowano z obowiązku meldunkowego wczasowiczów i turystów. Właściciele, dozorcy, administratorzy nieruchomości oraz zakłady pracy nie mają obowiązku weryfikowania wypełniania meldunku przez mieszkańców lub pracowników.

 

Złagodzono procedury, związane z wyjazdem za granicę. Obecnie, w biurze ewidencji ludności należy zgłosić wyjazd za granicę na dłużej niż 6 miesięcy (dotychczas trzeba było zgłosić wyjazd dłuższy niż 3 miesiące).

 

Kolejna istotna zmiana to zniesienie konieczności zgłaszania meldunku w dwóch urzędach w przypadku zmiany miejsca zamieszkania. Dotychczas należało najpierw wymeldować się w jednym urzędzie, by móc zameldować się w drugim urzędzie. Od stycznia wystarczy wizyta w urzędzie właściwym dla nowego miejsca zamieszkania.

 

 

Dłuższy urlop macierzyński i wychowawczy.

 

Najbardziej istotną zmianą wprowadzoną przez ustawę z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw jest nowy rodzaj urlopu przysługującego z tytułu urodzenia dziecka - jest to nowy urlop rodzicielski. Urlop ten będzie przysługiwał rodzicom w wymiarze 26 tygodni. Łącznie z urlopem macierzyńskim (20 tygodni) oraz z wydłużonym dodatkowym urlopem macierzyńskim (6 tygodni) pozwoli to rodzicom na sprawowanie opieki nad dzieckiem przez 52 tygodnie.

Jeżeli rodzice najpóźniej na 14 dni przed porodem od razu podejmą decyzję o pozostawaniu na urlopie macierzyńskim łącznie przez rok, to jedno z nich będzie dostawało 80 proc. wynagrodzenia. Jeśli matka nie podejmie takiej decyzji, wówczas przez pół roku będzie otrzymywała świadczenie w wysokości 100 proc. Jeśli dopiero po tym czasie rodzice zdecydują się na pozostawanie na urlopie następne pół roku, wynagrodzenie wyniesie już tylko 60 proc. podstawy. Rodzice będą mogli podzielić się urlopem, ale bez możliwości przebywania na nim jednocześnie. Będzie można za to wykorzystać drugą część urlopu w ratach.

Istotne zmiany dotyczą również urlopu wychowawczego. Uległ on wydłużeniu o 1 miesiąc – wynosi teraz 37 miesięcy. Pracownik może wykorzystać go w 5 częściach, a nie w 4 – jak było wcześniej. Wydłużono także z 3 do 4 miesięcy okres, kiedy rodzice dziecka mogą w tym samym czasie korzystać z urlopu wychowawczego.

Od 1 stycznia 2013 roku zmieniło się także kryterium przyznawania zapomogi znanej pod nazwą becikowe. Dotąd pieniądze przyznane wszystkich rodzicom będą należały się jedynie tym, którzy spełnią kryterium dochodowe.  Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka będzie się należeć się osobom, które nie przekroczą kwoty 1922 złotych netto miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Wysokość zapomogi nie ulega zmianie – nadal jest to kwota 1000 zł wypłacana jednorazowo. Nie wszystkie rodziny zostaną objęte zmianami. Decydujący jest tu moment urodzenia się dziecka. Jeżeli dziecko urodziło się przed dniem 1 stycznia 2013 r., to becikowe zostanie przyznane na starych zasadach. Tych rodziców nie obowiązuje kryterium dochodowe, a do otrzymania zapomogi wystarczy wniosek, akt urodzenia się dziecka oraz zaświadczenie lekarza lub położnej. Odpowiednie zaświadczenia lub oświadczenia o dochodach muszą złożyć rodzice, których dziecko urodzi się 1 stycznia 2013 r. i później.

 

Likwidacja sądów.

Z dniem 1 stycznia 2013 roku weszła w życie kontrowersyjna reforma, w wyniku której  zniesionych zostało 79 sądów rejonowych o limicie etatów do 9 sędziów, z obszaru właściwości 35 sądów okręgowych. Sądy te zostały przekształcone w wydziały zamiejscowe sąsiednich, większych  sądów rejonowych. Nadal jednak w tym samym miejscu można załatwić swoje sprawy, bez konieczności udania się do innego miasta.

Umorzenia składek dla przedsiębiorców

Obowiązująca od dnia 15 stycznia 2013r. ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551),  wprowadziła możliwość umorzenia długów przedsiębiorców z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Umorzeniu podlegają  zaległości z okresu dziesięciu lat z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenia społeczne, odsetek za zwłokę oraz pozostałych, powstałych w ten sposób kosztów - w tym kosztów egzekucyjnych. O umorzenie ubiegać się może każdy kto w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowemu oraz wypadkowemu, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i nie opłacił należnych z tego tytułu składek. W tym celu konieczne jest złożenie wniosku w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy oraz uregulowania wszystkich pozostałych, niepodlegających umorzeniu składek, odsetek za zwłokę i pozostałych powstałych kosztów w terminie 12 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia. Wedle ustawy okres, w którym przedsiębiorca nie opłacał składek podlegających umorzeniu, nie będzie uwzględniony przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalnych i rentowych.

 

Krótsze terminy zapłaty w transakcjach pomiędzy przedsiębiorcami

Od 28 kwietnia br. obowiązuje ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. poz. 403), która zastępuje obowiązującą dotychczas w tym zakresie ustawę z dnia 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. Nr 139, poz. 1323 ze zm.).

Od przyjętej zasady, iż terminy zapłaty w transakcjach pomiędzy przedsiębiorcami nie będą mogły przekraczać 60 dni strony będą mogły odstąpić tylko w umowie i jedynie pod warunkiem, że ustalenie takie nie będzie sprzeczne ze społeczno-gospodarczym celem umowy i zasadami współżycia społecznego oraz będzie obiektywnie uzasadnione, biorąc pod uwagę właściwość towaru lub usługi. Jeżeli ustalony w umowie termin zapłaty będzie dłuższy niż 60 dni, a powyższe warunki przedłużenia terminu nie będą spełnione, wierzycielowi, który spełnił swoje świadczenie, po upływie 60 dni będą przysługiwały odsetki za zwłokę określone na podstawie art. 56 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012 r. poz. 749 ze zm.), które równe są sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%.

Ustawa przewiduje również 30-dniowy termin zapłaty w transakcjach, w których dłużnikami są podmioty publiczne. W przypadku transakcji skomplikowanych możliwe jest wydłużenie terminu zapłaty – maksymalnie do 60 dni – pod warunkiem ustalenia tego przez strony, a nadto jedynie w przypadku, gdy będzie to obiektywnie uzasadnione właściwością lub szczególnymi elementami umowy. Wyjątek od zasady regulowania należności w terminie 30-dniowym dotyczy również podmiotów publicznych będących podmiotami leczniczymi w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 ze zm.). Tu termin  zapłaty nie może przekraczać 60 dni.

Zastrzeżone zostały również terminy na dokonanie procedury weryfikacji lub przyjęcia towaru lub usługi. Jeśli w umowie strony zastrzegły przeprowadzenie procedury zbadania towaru lub usługi – czas trwania takiej procedury nie może przekroczyć 30 dni kalendarzowych, licząc od daty otrzymania towaru lub usługi.

Zmiany nie objęły przewidzianej dotychczasowymi przepisami możliwości żądania przez wierzyciela odsetek ustawowych w przypadku umów z terminem zapłaty dłuższym niż 30 dni, jako tzw. opłaty za kredyt kupiecki. Uprawnienie takie nie będzie przysługiwało jednak wierzycielom w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym. Ustawa zachowała również obowiązujące dotychczas rozwiązanie, zgodnie z którym jeżeli termin zapłaty nie został określony w umowie, wierzycielowi przysługiwać będą odsetki ustawowe po upływie 30 dni po spełnieniu jego świadczenia do dnia zapłaty, ale nie dłużej niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego.

Nowa ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych zachowała także korzystne dla wierzyciela rozwiązanie w zakresie obliczania wysokości odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, według którego wierzyciel – w przypadku gdy dłużnik opóźnia się z zapłatą należności – może naliczać odsetki w wysokości odsetek za zwłokę określanej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

Ustawa wprowadza nowy instrument, którego celem jest zwrot wierzycielowi kosztów poniesionych przy dochodzeniu należnej mu od dłużnika kwoty. Mianowicie,  od dnia nabycia przez wierzyciela uprawnienia do naliczania odsetek z tytułu opóźnienia w zapłacie należności wynikającej z umowy przysługiwać mu będzie, bez konieczności wezwania, kwota tzw. stałej rekompensaty w wysokości wyrażonej w złotych równowartości kwoty 40 euro według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. W przypadku gdy koszty odzyskania należności, czyli wydatki, które poniósł wierzyciel, dochodząc należnej mu kwoty, przekroczą kwotę stałej rekompensaty, wierzyciel będzie miał możliwość uzyskania na drodze sądowej zwrotu wszelkich wydatków, jakie poniósł w związku z próbą odzyskania należności, w tym kosztów postępowania sądowego. Postanowienia umów handlowych wyłączające lub ograniczające powyżej opisane uprawnienia wierzyciela lub obowiązki dłużnika będą nieważne.

Wprowadzenie nowej regulacji jest konsekwencją implementacji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (Dz. U. L 48 z 23.2.2011 r., str. 1-10).

 

Dłużnik w postępowaniu upadłościowym będzie mógł domagać się zwolnienia od kosztów sądowych

Zmiany  w tym zakresie wprowadziła ustawa z 25 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze. Na jej mocy  uchylony został art. 32 ust. 1   ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, zgodnie z którym dotychczas w stosunku do dłużnika w postępowaniu upadłościowym nie stosowało się przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych. W rezultacie tak wprowadzonej  zmiany, w miejsce dotychczasowego zakazu zwolnienia dłużnika od kosztów sądowych, obecnie zastosowanie będą miały reguły ogólne wynikające z ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.), która to ustawa w art. 102 przewiduje zwolnienie od kosztów sądowych dla przedsiębiorców, którzy są osobami fizycznymi, zaś jeżeli są osobą prawną – na zasadach określonych w art. 103 tej ustawy. Zgodnie z tymi przepisami osoba fizyczna może się domagać  zwolnienia od kosztów sądowych, jeżeli złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zmiana powyższa jest rezultatem uznania art. 32 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego za niezgodny z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt P 11/10 (OTK-A 2012/5/50, Dz. U. 2012, poz. 578). W wyroku tym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności kwestionowanego przepisu w zakresie, w jakim dotyczy dłużników będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca ograniczył konstytucyjne prawo do sądu uniemożliwiając zwolnienie dłużnika-wnioskodawcy od opłaty sądowej od wniosku o ogłoszenie upadłości. Przepis art. 32 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego w dotychczasowym brzmieniu zmusza bowiem sąd upadłościowy do zwrotu nieopłaconego wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości bez merytorycznego rozpatrzenia, nawet jeżeli wniosek jest zasadny. Droga sądowa w tym postępowaniu jest formalnie otwarta dla każdego, a podjęcie postępowania nakazane (art. 21 ust. 1 ustawy), jednak dłużnicy nieposiadający dostatecznych środków aby opłacić wniosek nie mogą zrealizować swego prawa i obowiązku. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał wskazał na potrzebę podjęcia inicjatywy ustawodawczej w przedmiocie umożliwienia zwolnienia od kosztów sądowych wszystkim dłużnikom w postępowaniu upadłościowym.

Nowe zasady doręczania pism w sprawach cywilnych.

Zmiany zaczęły obowiązywać z dniem 7 czerwca br. i zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2013 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Zmienione procedury obejmą sądy, które wprowadziły system umożliwiający wykorzystanie elektronicznego formularza potwierdzenia odbioru. Formularz taki zawiera wszystkie dane, które zamieszcza się w jego papierowym odpowiedniku, z wyjątkiem odcisku datownika. Potwierdzenie doręczenia przesyłki będzie wysyłane drogą elektroniczną. Adresat przesyłki również elektronicznie potwierdzi odbiór – poprzez umieszczenie w formularzu daty i podpisu za pomocą urządzenia umożliwiającego odwzorowanie pisma, w które zostaną wyposażeni pracownicy poczty. Wprowadzaniem danych do systemu teleinformatycznego zajmą się placówki pocztowe i to one udostępnią dane sądowi. Nowością jest również obowiązek umieszczania przez doręczyciela informacji o adresie odbiorcy. Adnotacja zostanie zamieszczona, jeżeli listonosz zostanie poinformowany, że adresat zmienił miejsce zamieszkania oraz w przypadkach, gdy odbiorca uzgodnił, że przesyłki mają być mu dostarczane pod inny adres.

 

Autor: 
Magdalena Dudek - Łazarska