UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA PO ZMIANIE USTAWY PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE

W dniu 31 grudnia 2014 r. wejdą w życie znowelizowane przepisy Ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Największa zmiana ww. ustawy dotyczy postępowania upadłościowego prowadzonego wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, czyli tzw. upadłości konsumenckiej.

Dotychczas upadłość osób fizycznych, ze względu na dosyć rygorystyczne warunki, jakie musiał spełnić „przyszły upadły” była rzadkością. Obecnie przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność, która musi powstać w sposób niezależny od dłużnika. Co więcej, dłużnik musi posiadać majątek, który wystarczy na pokrycie przez niego kosztów postępowania upadłościowego.  Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (…) zakłada liberalizację dotychczas obowiązujących przepisów. Celem postępowania upadłościowego wobec konsumentów będzie nie tylko zaspokojenie roszczeń wierzycieli, lecz również oddłużenie rzetelnych dłużników.

Model postępowania ws. upadłości konsumenckiej w dalszym ciągu pozostanie oparty na upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, ale ogłaszanej wyłącznie na wniosek dłużnika. Znowelizowana ustawa określa, iż postępowanie uregulowane ustawą wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej należy prowadzić w taki sposób, aby możliwe było umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym oraz zaspokojenie roszczenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu - jeżeli jest to możliwe. Zmiany ustawy odnoszą się również do postanowień określających wymagania, jakie powinien spełniać wniosek o ogłoszenie upadłości.

Zgodnie z nowymi przepisami, sąd będzie mógł oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości przykładowo gdy:

  • dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa,
  • w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku: a) w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika; b) ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono w razie niewykonania przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty;
  • dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne.

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, po wykonaniu ostatecznego planu podziału wydawane będzie postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli, co będzie równoznaczne z zakończeniem postępowania upadłościowego. Wykonywanie planu, które trwa do 36 miesięcy z możliwością przedłużenia o kolejne 18 miesięcy, będzie następowało już poza postępowaniem upadłościowym. Po wykonaniu planu sąd wyda postanowienie o umorzeniu zobowiązań upadłego. Możliwe będzie jednak złożenie przez upadłego wniosku o zwołanie zgromadzenia wierzycieli celem zawarcia układu – w przypadku zawarcia układu plan spłat nie będzie realizowany a układ będzie podlegał zatwierdzeniu i wykonaniu zgodnie z przepisami dotyczącymi postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu. Natomiast w przypadku braku zdolności upadłego do dokonania jakichkolwiek spłat na rzecz wierzycieli będzie można odstąpić od ustalenia planu a zobowiązania upadłego będą mogły zostać umorzone. Modyfikacja ustawy odnosi się również do przepisów regulujących postępowanie w przypadku, gdy w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny. Zgodnie z nowymi przepisami, jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy. Ww. kwota określana jest przez sędziego komisarza, na wniosek upadłego, po uwzględnieniu jego potrzeb mieszkaniowych i osób pozostających na jego utrzymaniu. Ponadto upadłość będzie możliwa nawet w przypadku, gdy dłużnik będzie miał tylko jednego wierzyciela. Obecnie takie rozwiązanie jest niemożliwe.

Nowelizacja wprowadziła również niże opłaty od wniosku o ogłoszenie upadłości. Obecnie opłata stała wynosi 200 zł, natomiast po wejściu w życie zmienionych przepisów opłata taka wyniesie 30 zł. Ponadto, z uwagi na spodziewany wzrost ilości postępowań o ogłoszenie upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, zmieniono skład sądu orzekającego w przedmiocie ogłoszenia upadłości. W przedmiocie ogłoszenia upadłości będzie orzekał sąd upadłościowy w składzie jednego sędziego. Możliwe również będzie wyznaczenie referendarza sądowego do pełnienia funkcji sędziego komisarza.

Autor: 
Anna Hoffman , CSW Więckowska i Partnerzy