Dopuszczalność podjęcia uchwały o przekształceniu spółki w spółkę akcyjną w ramach realizacji programu wejścia na rynek New Connect, na podstawie zdezaktualizowanego planu przekształcenia

Rynek NewConnect jest rynkiem akcji. W tej sytuacji przedsiębiorcy funkcjonujący w ramach spółki osobowej lub też spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, aby uruchomić procedurę wejścia na ten rynek, w pierwszej kolejności winni dokonać przekształcenia w spółkę akcyjną. Do tego niezbędne jest sporządzenie planu przekształcenia, który przygotowywany przez członków zarządu spółki kapitałowej lub wszystkich wspólników prowadzących sprawy przekształcanej spółki osobowej i  jest to pierwsza czynność w fazie przygotowawczej procesu transformacji spółki.        Plan przekształcenia  stanowi podstawowe źródło informacji potrzebne wspólnikom do podjęcia decyzji o jej przekształceniu. Zgodnie z art. 558 § 1 k.s.h. plan ten powinien zawierać, co najmniej ustalenie wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia oraz określenie wartości udziałów albo akcji wspólników zgodnie ze sprawozdaniem finansowym, o którym mowa w § 2 pkt 4, tj. sprawozdaniem finansowym sporządzonym dla celów przekształcenia na dzień o którym mowa wyżej, czyli na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia. Ponadto zgodnie z treścią § 2 tegoż przepisu do planu przekształcenia należy dołączyć: projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki, projekt umowy albo statutu spółki przekształconej, wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej oraz sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia na dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia, przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie, jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe. Z powyższego wynika, zatem iż ustalenie wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej, określenie wartości udziałów albo akcji wspólników zgodnie ze sprawozdaniem finansowym oraz samo sprawozdanie finansowe powinno być sporządzone na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia, a więc na tzw. dzień bilansowy.        Tym samym z analizy art. 558 k.s.h. wynika, iż maksymalny okres pomiędzy ustaleniem tej wartości, a przedłożeniem planu powinien być nie dłuższy, niż dwa miesiące.         Zakreślenie tak krótkiego terminu, w praktyce nie do dotrzymania, wydaje się pewnym „pokłosiem” naturalnej sprzeczności pomiędzy po­trzebą ochrony interesów wspólników spółki przekształcanej, a zwłaszcza tych, którzy nie zamierzają uczestniczyć w przekształceniu,  a fizyczną możliwością przeprowadzenia takiej wyceny. Z punktu widzenia interesów wspólników nie zainteresowanych uczestnictwem w spółce przekształconej, najlepiej byłoby, gdyby wycena została dokony­wana na dzień podjęcia uchwały o przekształceniu spółki, aczkolwiek takie roz­wiązanie nie jest faktycznie możliwe do przeprowadzenia. Dlatego intencją ustawodawcy było zagwarantowanie, aby moment, według którego dokonuje się wyceny spółki nie był zbyt odległy od dnia podjęcia decyzji o przekształceniu, a więc od dnia powzięcia uchwały wspólników w tej sprawie. W związku z powyższym w art. 558 § 1 pkt 1 k.s.h. ustawodawca chcąc pogodzić te dwie sprzeczne okoliczności (tj. aktualność wyników wyceny i techniczną moż­liwość jej przeprowadzenia) ustalił, że dzień wyceny powinien przypadać na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia.        W tym miejscu trzeba jednak zauważyć, iż w przepisie tym użyte zostało pojęcie dnia przedłożenia planu przekształcenia, a nie dnia podjęcia uchwały o przekształceniu. Natomiast, przepisy kodeksu spółek handlowych nie określają niestety, kiedy plan przekształcenia powinien zostać przedłożony wspólnikom, aczkolwiek wydaje się, iż takim dniem będzie właśnie dzień pierwszego zawiadomienia wspólników o zamiarze poddania pod głosowanie uchwały o przekształceniu spółki, gdyż z przepisów kodeksu spółek handlowych nie wynika, iż wspólnicy powinni zostać poinformowani o treści planu przekształcenia przed pierwszym zawiadomieniem o zamiarze podjęcia takiej uchwały. Dlatego ustalenie wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej, określenie wartości udziałów albo akcji wspólników zgodnie ze sprawozdaniem finansowym oraz samo sprawozdanie finansowe powinno być sporządzone na dzień przypadający nie wcześniej, niż dwa miesiące przed dniem pierwszego zawiadomienia wspólników zgodnie z treścią art. 560 § 1 k.s.h.Dochowanie powyższego terminu w praktyce jest jednak bardzo  utrudnione, albowiem zgodnie z art. 559 § 1 k.s.h. plan przekształcenia wraz z załącznikami powinien zostać poddany badaniu przez biegłego rewidenta wyznaczanego, zgodnie z § 2 tegoż przepisu, przez sąd rejestrowy właściwy dla siedziby spółki przekształcanej. Mając na uwadze  cel informacyjny, dla którego to plan przekształcenia jest sporządzany, a z drugiej strony faktyczny brak możliwości dotrzymania w procesie transformacji spółki dwumiesięcznego terminu pomiędzy dniem sporządzenia planu przekształcenia, a dniem jego przedłożenia wspólnikom, należy zająć stanowisko, iż termin ten nie powinien być  traktowany z nadmiernym rygoryzmem.  Tym niemniej, w praktyce pojawia się jeszcze zagadnienie związane z pytaniem o dopuszczalność podjęcia uchwały o przekształceniu spółki w przypadku znacznej  rozpiętości czasowej pomiędzy tzw. dniem bilansowym a dniem podjęcia uchwały w tej sprawie. W pewnych przypadkach owa rozpiętość czasowa jest niezależna od spółki i wynika chociażby z przyczyn leżących po stronie samego biegłego wyznaczonego przez sąd.   Zagadnienie to najlepiej rozważyć na przykładzie z praktyki, a mianowicie postanowienia Sądu Rejonowego w X,  gdzie  Sąd wpisał do Rejestru Przedsiębiorców KRS spółkę „XY” S.A. powstałą na skutek przekształcenia spółkę „XY” sp. z o.o., pomimo wątpliwości związanych z dużą rozpiętością czasową (ok. 2,5 roku) pomiędzy tzw. dniem bilansowym, a dniem podjęcia uchwały o przekształceniu. W stanie faktycznym dotyczącym tego konkretnego przypadku, Zarząd Spółki zlecił sporządzenie sprawozdania finansowego za okres od 01.01.2007 r. do 01.11.2007 r., którego bilans uznany został za bilans przekształceniowy. Następnie Sąd postanowieniem z początku  2008 r. wyznaczył biegłego rewidenta do zbadania w zakresie poprawności i rzetelności planu przekształcenia „XY” spółki z o.o. w spółkę akcyjną. W związku z tym, że wyznaczony biegły nie przedstawił w terminie pełnej opinii, tutejszy Sąd  wyznaczył kolejnego biegłego w celu zbadania planu przekształcenia pod kątem jego rzetelności i poprawności. Opinia została sporządzona dopiero we wrześniu 2008, a doręczona Spółce w październiku 2008 r. Biegły rewident uznał w niej, iż plan przekształcenia został sporządzony prawidłowo i rzetelnie. W związku z powyższym należy zauważyć, iż Zarząd Spółki dysponował ostateczną opinią biegłego, co do prawidłowości i rzetelności planu przekształcenia i sprawozdania finansowego dla celów przekształcenia dopiero w październiku 2008 roku, kiedy to Zarządowi Spółki została doręczona opinia biegłego. Dalszy upływ czasu spowodowany był ubieganiem się przez Spółkę o uzyskanie środków finansowych z Regionalnego Programu Operacyjnego na finansowanie projektu zastosowania innowacyjnych technologii. Konsekwencją tego była konieczność wstrzymania kontynuowania procesu przekształcenia Spółki, który mógł zostać podjęty ponownie dopiero po podpisaniu stosownej umowy na dofinansowanie projektu Spółki środkami z Regionalnego Programu Operacyjnego, co nastąpiło dopiero w grudniu 2009 roku. Dopiero wówczas działania mające na celu zakończenie procesu przekształcenia mogły zostać wznowione. Na początku 2010 roku Zarząd Spółki zawiadomił wspólników Spółki, zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych, o terminie i miejscu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników wyznaczając je na kwiecień 2010 roku. Tym samym dopełniony został ustawowy obowiązek wystosowania stosownych zawiadomień o zamiarze przekształcenia Spółki w terminach, co najmniej na 6 i 4 tygodnie przed datą zgromadzenia wspólników, na którym taka uchwała miał zostać przedstawiona. Do zawiadomienia o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu dołączona została m. in. opinia dotycząca rozwoju działalności Spółki „XY” sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinie w latach 2007 – 2009, z której to wynikało, iż rozwój działalności Spółki w latach 2007-2009 nie wpłynął na zmianę jej sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa, a zatem iż wycena składników spółki przekształcanej i sprawozdanie finansowego sporządzone dla celów przekształcenia na dzień 1 listopada 2007 roku zachowały swoją aktualność. Uchwała o przekształceniu Spółki została podjęta jednogłośnie przez wspólników w kwietniu 2010 roku. W związku z powyższym Zarząd złożył do Sądu Rejonowego w X wniosek o wpis spółki „XY” S.A. powstałej w wyniku przekształcenia spółki „XY” sp. z o.o. Sąd rejestrowy przychylił się do w/w wniosku i wpisał spółkę „XY” S.A. do rejestru przedsiębiorców. Tym samym, Sąd uznał, iż w okolicznościach konkretnej sprawy dopuszczalne jest zarejestrowanie przekształcenia Spółki na podstawie uchwały podjętej przez wspólników, pomimo iż bilans przekształceniowy został sporządzony w grudniu 2007 roku, a więc pomiędzy tymi dwiema czynnościami minęło przeszło 2,5 roku.Przywołane powyżej stanowisko Sądu rejestrowego należy uznać za jak najbardziej uzasadnione i mające pozytywny wpływ w praktyce procesów przekształcania spółek.  albowiem ustalenie wartości majątku spółki przekształcanej jest potrzebne po pierwsze ze względu na konieczność określenia wysokości kwot przysługujących na podstawie art. 565 § 1 k.s.h. wspólnikom, którzy nie złożyli oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej i zażądali wypłacenia przy­sługującej im wartości ich udziałów w spółce, a po drugie ze względu na konieczność stwierdzenie pokrycia, ustalonego w projekcie umowy albo statutu spółki, kapitału zakładowego spółki przekształcanej w spółkę ka­pitałową.Natomiast w tym przywołanym powyżej konkretnym przypadku, wszyscy wspólnicy spółki „XY” sp. z o.o. wyrazili wolę uczestnictwa w spółce przekształconej, a tym samym nie było konieczności wypłaty wartości udziałów posiadanych w spółce. W związku z powyższym, żaden ze wspólników nie wystąpił na podstawie art. 566 k.s.h. o sporządzenie ponownej wyceny wartości bilansowej udziałów, a więc ustalenia poczynione przez Zarząd dla procesu przekształcenia w planie przekształcenia czy sprawozdaniu finansowym sporządzonym dla celów przekształcenia nie były przez nikogo kwestionowane. Ponadto, w przypadku tym nie mógł być również kwestionowany fakt, iż kapitał spółki „XY” sp. z o.o. wystarcza na pokrycie wymaganego przez ustawodawcę minimalnego kapitału akcyjnego w wysokości 100.000 zł, co wynikało po pierwsze z wysokości kapitału zakładowego spółki przekształcanej, a drugie z przedstawionej wspólnikom opinii dotyczącej rozwoju działalności spółki „XY” sp. z o.o. w latach 2007 – 2009 sporządzonej na dzień 1 lutego 2010 roku oraz pełnej transparentności finansów Spółki, w procesie przekształcania, przejawiającej się m. in. poprzez zatwierdzanie przez Zgromadzenie Wspólników sprawozdań finansowych za lata 2007, 2008 i 2009. W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż ani interesy i prawa wspólników, ani też bezpieczeństwo obrotu nie zostały zagrożone.Ponadto, w uchwale o przekształceniu, wspólnicy wprost oświadczyli, iż zdają sobie oni sprawę z upływu bardzo długiego okresu czasu pomiędzy sporządzeniem planu przekształcenia wraz z załącznikami, datą opinii biegłego oraz dniem podjęcia uchwały, aczkolwiek pomimo tego ich zgodną wolą jest kontynuowanie procesu przekształcenia spółki. Wspólnicy ponadto wyraźnie przyznali, iż zostały im przedstawione wszelkie potrzebne dokumenty konieczne dla oceny kondycji finansowej spółki oraz posiadają oni w tym zakresie komplet informacji. W związku z powyższym oczywista wydaje się wola wszystkich wspólników do przekształcenia Spółki na podstawie planu przekształcenia i sprawozdania finansowego z dnia 1 listopada 2007 roku. Ponadto brak podstaw do uznania w tej sprawie, iż na skutek opisanego wyżej przekształcenia mogło dojść do zagrożenia bezpieczeństwa obrotu, czy interesów wspólników. Prawa wspólników są bowiem należycie chronione i żaden z nich nie zostaje pokrzywdzony w wyniku podjęcia tej uchwały. Ponadto, stanowisko Zarządu wyrażone we wniosku o wpis przekształconej spółki do rejestru przedsiębiorców, do którego w konsekwencji przychylił się sąd rejestrowy, można sprowadzić do ogólniejszej zasady funkcjonującej w stosunkach cywilnoprawnych, a mianowicie iż „chcącemu nigdy nie dzieje się krzywda”. W tym wypadku, wydaje się, iż można zaryzykować twierdzenie, iż „krzywda” wspólnikom spółki przekształcanej zostałaby wyrządzona w tym przypadku, gdyby to sąd odmówił dokonania wpisu w rejestrze i tym samym zmusił „XY” sp. z o.o. do rozpoczęcia całej procedury przekształcenia od początku.Reasumując, w praktyce stanowisko Sądu Rejonowego w X należy nie tylko uznać za trafne ale wręcz zasadnym staje się postulowanie na przyszłość takiej wykładni de lege lata przepisów normujących przekształcanie spółek, która pozwoliłaby w przypadku złożenia stosownych oświadczeń przez wspólników na zgromadzeniu zwołanym w celu podjęcia uchwały o przekształceniu spółki kontynuować proces przekształcenia niezależnie od sporządzenia daty planu przekształcenia, daty wydania opinii biegłego, dotrzymania terminów zakreślonych w tym względzie przez przepisy kodeksu spółek handlowych, czy też zawiadomienia wspólników o zamiarze przekształcenia spółki zgodnie z treścią art. 560 § 1 k.s.h., ponieważ zgodnie ze swobodą umów w stosunkach cywilnoprawnych interesy oraz prawa wspólników nie powinny być, z mocy prawa, chronione bardziej, niż oni sami sobie tego życzą. 

Autor: 
Anna Biel