Zmiany regulacji prawnych obowiązujących w NewConnect

Rynek NewConnect jest zorganizowaną przez Giełdę Papierów Wartościowych (GPW), platformą obrotu akcjami emitowanymi przez małe i średnie, dynamicznie rozwijające się spółki. Dla inwestorów stanowi możliwość dokonywania inwestycji w akcje spółek o podwyższonym ryzyku, ale pozwalających na uzyskiwanie wyższych stóp zwrotu.>Z kolei samym spółkom zapewniono obniżenie kryteriów wejścia na rynek publiczny, w tym kosztów pozyskania kapitału na rozwój.

GPW nie wprowadziła żadnych minimalnych kryteriów kapitałowych pozwalających ubiegać się o wprowadzenie na NewConnect, dzięki czemu rynek ten jest dostępny nawet dla spółek uzyskujących obecnie przychody na poziomie kilku milionów złotych, a także będących we wczesnej fazie rozwijania działalności. Z możliwości tej skorzystało już ponad 430 spółek i wkrótce liczba podmiotów notowanych na NewConnect zrówna się z liczbą spółek notowanych na głównym parkiecie GPW.

W powszechnej ocenie, po pięciu latach funkcjonowania, Rynek NewConnect potrzebuje zmian, aby podnieść jego reputację oraz uczynić go bardziej atrakcyjnym i bezpieczniejszym dla inwestorów. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom i oczekiwaniom, GPW jako organizator tego alternatywnego systemu obrotu (ASO) dokonała w ostatnim czasie zmian obowiązujących regulacji dotyczących przede wszystkim zwiększenia obowiązków informacyjnych spółek, dokonania wyodrębnienia nowych segmentów rynku, wprowadzenia rozwiązań zapewniających większe rozproszenie akcji, oraz nowego określenia odpowiedzialności spółek i autoryzowanych doradców za informacje zawarte w dokumencie informacyjnym i raportach bieżących.

 

Ograniczenie dostępności rynku

Od dnia 1 marca 2013 roku katalog warunków, jakie muszą zostać spełnione w celu wprowadzenia akcji Spółki do obrotu na Rynku NewConnect został powiększony o wymóg dotyczący odpowiedniego rozproszenia akcji. Obecnie GPW wymaga, aby w chwili debiutu co najmniej 15 % akcji wprowadzanych do obrotu (czyli nie uwzględnia się akcji założycielskich, które często jako akcje imienne pozostają w wyłącznej dyspozycji kluczowych akcjonariuszy) znajdowało się w posiadaniu co najmniej 10 inwestorów nie związanych ze spółką, z których każdy ma nie więcej niż 5 % akcji. Kryterium braku powiązań ze spółką określone zostało w taki sam sposób, jaki obowiązuje dla spółek notowanych na rynku regulowanym, tj. według definicji zawartej w ustawie o rachunkowości. Weryfikacji braku powiązań inwestorów dokonywać będzie Autoryzowany Doradca, składając GPW stosowne oświadczenie. Uzasadnione obawy GPW co do istnienia rozproszenia zapewniającego płynność obrotu akcjami może stanowić podstawę odmowy wprowadzenia akcji do obrotu. Zgodnie z nowymi regulacjami okres, po jakim możliwe będzie złożenie ponownego wniosku o wprowadzenie akcji do obrotu na Rynku NewConnect wydłużono z trzech do sześciu miesięcy – dotyczy to wszystkich przyczyn odmowy.

Celem zmiany jest zapobieżenie stosowanej przez niektóre spółki przy udziale Autoryzowanych Doradców praktyce, polegającej na emitowaniu akcji w ramach oferty prywatnej i oferowaniu ich niewielkiej liczbie inwestorów po cenie znacznie wyższej niż wartość spółki. Po wprowadzeniu tych akcji do obrotu, łącznie z akcjami wcześniejszych emisji, obejmowanych często po cenie nominalnej, niektórzy inwestorzy mieli możliwość uzyskania ponadprzeciętnych stóp zwrotu, a inni narażeni byli na straty wobec nieuniknionej korekty ceny akcji już po rozpoczęciu ich notowania.

Wymóg minimalnego rozproszenia, spowoduje, że spółka, a ewentualnie doradca finansowy lub autoryzowany doradca będą musieli włożyć więcej wysiłku w pozyskanie dla spółki inwestorów niezależnych, przekonanych o jej potencjale.

 

Segmentacja rynku NewConnect

W celu poprawy transparentności rynku NewConnect, obok dotychczas funkcjonującego od 2010 roku segmentu NewConnect Lead, wprowadzono dwa nowe segmenty dla spółek o niższym poziomie kapitalizacji i wyższej zmienności kursu akcji. Do segmentu NewConnect HLR trafiają akcje spółek, których średnia wartość w wolnym obrocie w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie przekracza 1 mln zł. Są to spółki, które charakteryzują się stosunkowo niskim free float.

Segment NewConnect SHLR obejmuje emitentów, których akcje dodatkowo charakteryzują się wysoką – przekraczającą średnio, w okresie trzech miesięcy 10% – zmiennością kursu lub kursem niższym niż 10 groszy. Do tego segmentu zaliczane są również spółki w upadłości lub w likwidacji – bez względu na wartość wskazanych wyżej wskaźników. Spółka zaliczona do tego segmentu jest oznaczana w szczególny sposób w serwisach informacyjnych GPW i jest odrębnie prezentowana w wynikach notowań, a jej akcje są notowane w systemie notowań jednolitych.

W założeniach GPW, w przypadku emitentów, którym zależy na pozyskaniu dodatkowego finansowania działalności w wyniku kolejnych emisji, zakwalifikowanie do segmentu spółek o obniżonej płynności powinno wpłynąć mobilizująco na podjęcie działań niezbędnych do podniesienia poziomu relacji inwestorskich lub np. zawarcia dodatkowej umowy z animatorem. Dla inwestorów, zmiana segmentu, w którym notowane są akcje, stanowi natomiast informację o zwiększonym ryzyku inwestycyjnym.

Wprowadzenie nowych segmentów wpływa także na ograniczenie dostępności rynku dla nowych spółek. Wymóg, aby akcje o wartości co najmniej miliona złotych znajdowały się w wolnym obrocie powoduje, że aby uniknąć zakwalifikowania akcji spółki do jednego z segmentów podwyższonego ryzyka, odpowiednio duża i rozproszona powinna być emisja prywatna dokonywana przed debiutem. Zakładając, że pierwotni właściciele spółki nie są zainteresowani znacznym rozproszeniem swojego udziału w spółce na tym etapie jej rozwoju, ponieważ ograniczałoby to możliwości dokonywania kolejnych emisji bez ryzyka utraty kontroli, należy przyjąć, że rynkowa wartość spółki planującej debiut na Rynku NewConnect zasadniczo nie powinna być niższa niż 10 milionów złotych.

 

Raport o sytuacji emitenta

Nowym narzędziem kontroli emitentów jest uprawnienie GPW do żądania od spółki zlecenia sporządzenia, a następnie opublikowania tzw. „raportu z sytuacji emitenta”. Dokument ten powinien zawierać wyniki analizy sytuacji finansowej i gospodarczej spółki oraz jej perspektyw na przyszłość, jak również opinię co do możliwości podjęcia lub kontynuowania przez nią działalności operacyjnej, oraz perspektyw jej prowadzenia w przyszłości. Analiza i ocena powinna być dokonana przez podmiot świadczący usługi w zakresie doradztwa finansowego, prawnego lub audytu finansowego, lub przez firmę inwestycyjną, np. dom maklerski.

GPW może zobowiązać spółkę do przedstawienia informacji o jej sytuacji w przypadku, gdy w jej ocenie zachodzą uzasadnione wątpliwości, że zakres, sposób lub okoliczności prowadzenia przez nią działalności mogą mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo obrotu jej akcjami, lub na interes uczestników tego obrotu. W Regulaminie ASO wskazano przykładowe sytuacje stanowiące podstawę do skorzystania przez GPW z tego środka kontroli. Należą do nich:

·         niepodjęcie prowadzenia działalności operacyjnej w zakresie lub w terminie wskazanym w dokumencie;

·         zaniechanie prowadzenia podstawowej działalności operacyjnej;

·         istotna zmiana przedmiotu lub zakresu działalności;

·         istotne pogorszenie sytuacji finansowej lub gospodarczej.

Informacja o sytuacji spółki powinna zostać przez nią opublikowana, w formie raportu bieżącego, nie później niż w ciągu 45 dni. Treść i zakres tego raportu podlega kontroli GPW. W przypadku powzięcia wątpliwości co do zakresu dokonanej analizy lub uznania, że raport zawiera istotne braki, GPW może zobowiązać spółkę do uzupełnienia dokumentu o dodatkowe informacje lub zlecenia dokonania dodatkowej analizy. Przedstawiony przez spółkę raport pozwala dokonać weryfikacji prawidłowości działania spółki i jej Autoryzowanego Doradcy przy wprowadzaniu akcji do obrotu na NewConnect oraz po debiucie spółki.

Konsekwencją niezastosowania się przez spółkę do nałożonego przez nią zobowiązania albo uznania przez GPW, że spółka nie realizuje należycie obowiązków wynikających z Regulaminu ASO, może być zastosowanie sankcji wskazanych w Regulaminie ASO, włącznie z wykluczeniem akcji z obrotu.

 

Nowy katalog obowiązków informacyjnych

W wyniku zmian obowiązujących od 20 czerwca 2012 roku, do katalogu obowiązków informacyjnych dodano nowe zdarzenia istotne dla sytuacji spółki i funkcjonowania jej akcji w ASO, w tym:

·         wypowiedzenie lub rozwiązanie przez spółkę lub jednostkę od niej zależną istotnej umowy, w tym takiej, która nie była istotna w momencie jej zawierania, a jest istotna w momencie jej wypowiedzenia lub rozwiązania (do tej pory obowiązek informacyjny dotyczył jedynie zawarcia istotnej umowy, przy czym nowelizacja z 20 czerwca 2012 doprecyzowała pojęcie istotnej umowy);

·         emisję obligacji, w przypadku gdy wartość emitowanych obligacji przekracza 10% kapitałów własnych emitenta, oraz obligacji zamiennych na akcje, obligacji z prawem pierwszeństwa, obligacji przychodowych oraz warrantów subskrypcyjnych;

·         nabycie lub zbycie przez spółkę lub jednostkę zależną papierów wartościowych wyemitowanych przez spółkę;

·         wypowiedzenie przez spółkę lub przez podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych umowy o badanie, przegląd, lub inne usługi dotyczące sprawozdań finansowych lub skonsolidowanych sprawozdań finansowych;

·         odwołanie lub nieodbycie walnego zgromadzenia wraz ze wskazaniem przyczyn;

·         w przypadku podjęcia uchwały o wypłacie dywidendy lub zaliczki na poczet dywidendy – informacja o wysokości dywidendy, wartości dywidendy przypadającej na jedną akcję, liczby akcji objętych dywidendą, dnia dywidendy oraz terminu wypłaty dywidendy.

Ponadto, w związku z przyznaniem GPW uprawnień do nałożenia na emitenta dodatkowych obowiązków informacyjnych, spółki zobowiązane są do publikowania w formie raportu bieżącego informacji o działaniach podjętych przez GPW w tym zakresie.

Jednoznaczne dodanie tych zdarzeń do obowiązkowego katalogu obowiązków informacyjnych może stanowić pewne ułatwienie dla emitentów. Ocena istotności tych zdarzeń przez spółki mogła bowiem natrafiać na problemy interpretacyjne. Ostatnie zmiany wskazują na tendencję do poszerzenia zakresu obowiązków informacyjnych i poprawy jakości komunikacji z rynkiem.

 

Skutki nieprzestrzegania obowiązków informacyjnych

Przed zmianą Regulaminu ASO, obowiązującą od 20 czerwca 2012 roku, do katalogu kar za nieprzestrzeganie obowiązków informacyjnych przez emitentów należały: upomnienie, zawieszenie obrotu instrumentami finansowymi oraz wykluczenie instrumentów finansowych z obrotu. Doświadczenia GPW wskazywały, że upomnienie spółki nie przynosiło zamierzonych efektów, a zawieszenie lub wykluczenie akcji są sankcjami bardzo surowymi, które powinny być stosowane wyjątkowo. Dlatego też do katalogu kar wprowadzono dodatkowo karę pieniężną, która jest środkiem pośrednim, bardziej efektywnym niż upomnienie, a jednocześnie nie tak surowym jak pozostałe dwie sankcje. Maksymalna wysokość kary początkowo wynosiła 20.000 zł., a od 1 marca 2013 roku zwiększono ją do 50.000 zł. Pieniądze z tytułu nałożonej kary Spółka zobowiązana jest wpłacić na rachunek bankowy wybranej organizacji pożytku publicznego.

Decyzja o ukaraniu może zostać opublikowana na stronie internetowej GPW. W informacji o stwierdzeniu naruszenia zasad i przepisów obowiązujących w alternatywnym systemie obrotu, GPW może obok nazwy spółki, wskazać nazwę podmiotu wykonującego wobec niej obowiązki Autoryzowanego Doradcy. Potwierdza to dążenie GPW do podkreślenia wspólnej odpowiedzialności spółki i Autoryzowanego Doradcy za naruszenia obowiązków przez emitenta.

 

Silniejsza ochrona informacji poufnej

Wprowadzenie do Regulaminu ASO przepisów dotyczących zasad przekazywania informacji poufnych przez spółki notowane na rynku NewConnect stanowi realizację postulatów zgłaszanych już od początku działania alternatywnego systemu obrotu. Zgodnie z przepisami o obrocie instrumentami finansowymi, obowiązek podawania do publicznej wiadomości informacji poufnych oraz tworzenia list osób posiadających do nich dostęp obowiązują również spółki z rynku NewConnect. Brak odesłania do przepisów dotyczących warunków, w których taka informacja powinna zostać podana do publicznej wiadomości, terminu przekazania informacji, jak również możliwości jej opóźniania, powodował liczne problemy interpretacyjne.

Obecnie Regulamin ASO precyzuje nie tylko zasady publikowania informacji bieżących i okresowych, ale także sposób postępowania spółki z informacją poufną w okresie przed jej opublikowaniem. Regulamin wprowadza ogólny zakaz udostępniania i publikowania tych informacji w jakikolwiek inny sposób przed podaniem jej do publicznej wiadomości. Udostępnienie informacji poufnej innym osobom przed jej publikacją może jednak nastąpić, o ile jest to niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania emitenta. Jednakże osoby, którym taka informacja została przekazana, zobowiązane są do zachowania jej poufności

 

Nowa rola Autoryzowanych Doradców

W reakcji na problemy związane z funkcjonowaniem rynku NewConnect, m.in. w zakresie jakości i rzetelności wywiązywania się spółek z obowiązków informacyjnych dokonano także zmian obowiązków Autoryzowanego Doradcy.

Z dniem 1 stycznia 2012 roku wprowadzono także wymóg zatrudniania przez Autoryzowanych Doradców tzw. certyfikowanych doradców ASO, legitymujących się wpisem na listę prowadzoną przez GPW, dokonywanym po zdaniu egzaminu, weryfikującego posiadaną wiedzę z zakresu funkcjonowania rynku NewConnect, obrotu instrumentami finansowymi, wewnętrznych regulacji alternatywnego systemu obrotu i przepisów powszechnie obowiązującego prawa dotyczącego statusu prawnego spółek publicznych oraz zasad rachunkowości.

Naruszenie obowiązku zatrudniania co najmniej dwóch certyfikowanych doradców ASO, może prowadzić do podjęcia przez GPW decyzji o zawieszeniu prawa Autoryzowanego Doradcy do działania na NewConnect, a następnie o jego skreśleniu z listy.

Z dniem 20 czerwca 2012 roku do Regulaminu ASO wprowadzono dwie nowe sankcje grożące za niewywiązywanie się przez Autoryzowanych Doradców z obowiązków regulaminowych oraz wprowadzono zasadę, że Autoryzowany Doradca odpowiada na podstawie Regulaminu ASO także za naruszanie przepisów obowiązujących na NewConnect przez spółkę, dla której świadczy swoje usługi. W takich przypadkach GPW może upomnieć Autoryzowanego Doradcę albo nałożyć karę pieniężną. Maksymalna wysokość kary początkowo wynosiła 20.000 zł., a od 1 marca 2013 roku zwiększono ją do 50.000 zł. Karę pieniężną można połączyć z karą zawieszenia wykonywania funkcji albo karą skreślenia z listy. GPW może opublikować informację o nałożeniu kary na Autoryzowanego Doradcę na swojej stronie internetowej. Jest to dodatkowa sankcja, mająca wpływ na jego wizerunek i reputację.

Od 20 czerwca 2012 roku na Autoryzowanym Doradcy spoczywa obowiązek zawiadomienia GPW o zawarciu nowej umowy z emitentem oraz o jej treści (z wyłączeniem informacji o wynagrodzeniu), o zmianach, rozwiązaniu, wypowiedzeniu i wygaśnięciu. Informacje te spółki publikują także w formie raportów bieżących. Ponadto, Autoryzowany Doradca zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić GPW o zawarciu, wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o wykonywanie zadań Autoryzowanego Doradcy zawartej z emitentem, którego instrumenty finansowe, zgodnie z postanowieniami tej umowy, mają być w przyszłości przedmiotem ubiegania się o wprowadzenie do alternatywnego systemu obrotu.

Zgodnie z brzmieniem Regulaminu ASO obowiązującym od 1 marca 2013 roku, umowa z Autoryzowanym Doradcą zawierana będzie na okres nie jednego roku, lecz trzech lat. GPW będzie mogła zwolnić Spółkę z tego obowiązku nie wcześniej jednak niż przed upływem roku.

Obecnie obowiązujące regulacje mają na celu położenie jeszcze większego nacisku na gwarantowania przez Autoryzowanych Doradców, przy współpracy z GPW, prawidłowości i rzetelności weryfikacji zdolności spółek do funkcjonowania na Rynku NewConnect i przestrzegania obowiązujących na nim zasad. Nowe przepisy wyznaczają więc szersze niż dotychczas ramy współpracy tych podmiotów i motywują je do podjęcia większej aktywności w budowaniu relacji inwestorskich spółek.

Wprowadzenia nowych zasad i konieczne w tej sytuacji zacieśnienie relacji pomiędzy emitentem i Autoryzowanym Doradcą oraz podjęcie wspólnej odpowiedzialności za działania na rynku NewConnect, ma w konsekwencji zwiększyć zaufanie inwestorów do rynku NewConnect i zapewnić im lepszą ochronę. GPW liczy także, że poprawie ulegnie także polityka informacyjna i poziom zarządzania spółkami, co wpłynie na większą transparentność Rynku NewConnect.

Autor: 
Karolina Kacprzak