SPOSÓB ZABEZPIECZENIA INTERESÓW PODWYKONAWCY W KONTEKŚCIE PRZEPISU ART. 6471 KODEKSU CYWILNEGO

Artykuł 6471 wprowadzony został do Kodeksu Cywilnego ustawą z dnia 14 lutego 2003r. o zmianie ustawy – Kodeks Cywilny  oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 24 kwietnia 2003r.

Przepis ten został wprowadzony do polskiego ustawodawstwa w celu zabezpieczenia interesów podwykonawców robót budowlanych – małych i średnich przedsiębiorców, którzy często będąc najbardziej zależnymi podmiotami w ramach realizacji inwestycji budowlanej, nie otrzymywali wynagrodzenia za wykonane prace. Realizacja tego założenia polegać miała na przyjęciu solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy za zobowiązania powstałe w związku z wykonywaniem robót budowlanych na rzecz inwestora.

Zgodnie z treścią przepisu art. Artykuł 6471 k.c. § 2 „Do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy.”

Realizacji w/w założeń ma kluczowe znaczenie dla powstania solidarnej odpowiedzialności inwestora, a tym samym dla zabezpieczenia interesów podwykonawcy.

Wyjaśnienia wymaga treść w/w przepisu dotycząca zgody inwestora. „Zgoda inwestora nie ma charakteru przesłanki skuteczności ani ważności umowy z podwykonawcą, ponieważ okoliczność, czy dłużnik wykonywa zobowiązanie sam, czy też posługuje się innymi osobami stosunkowo rzadko ma znaczenia z punktu widzenia interesu wierzyciela.” ( tak SN w wyroku z dnia 30 maja 2006r. IV CSK 61/06) Wobec tego zgoda inwestora nie jest niezbędna dla zawarcia umowy o roboty budowlane przez generalnego wykonawcę i podwykonawcę. Zgoda inwestora jest jedynie i jednocześnie –aż- warunkiem powstania jego solidarnej odpowiedzialności z wykonawcą za zobowiązania z tytułu wynagrodzenia należnego podwykonawcy.

Podczas praktyki orzeczniczej zarysowała się rozbieżność co do formy, w jakiej powinna być wyrażona zgoda inwestora wymagana przez przepis art. 6471 k.c. Według jednego z nurtów, zgody należy udzielić w formie, która jest wymagana do ważności czynności, której dotyczy. Wobec tego zaś, że § 4 art. 6471 wymaga dla ważności umowy pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą formy pisemnej pod rygorem nieważności, także zgoda inwestora winna być wyrażona w takiej formie. Drugi z nurtów orzecznictwa w powołaniu na treść regulacji zawartej w § 2 omawianego przepisu tj. niezgłoszenie przez inwestora zastrzeżeń do treści przedstawionej umowy w ciągu 14 dni podnosi, iż zgoda inwestora może być udzielona w każdy możliwy sposób, który dostatecznie ją uzewnętrznia.

Problematyczna z punktu widzenia podwykonawcy jest również kwestia przeprowadzenia postępowania poprzedzającego wyrażenie zgody przez inwestora, tj. przedstawienia inwestorowi przez wykonawcę umowy zawartej z podwykonawcą. Jedno z zapatrywań wymaga, by dla osiągniecia skutku w postaci solidarnej odpowiedzialności inwestora niezbędne było przedstawienie pełnej umowy lub jej projektu wraz z odpowiednią częścią dokumentacji dotyczącą przewidywanego zakresu prac podwykonawcy. Według drugiego z poglądów, skuteczne wyrażenie zgody przez inwestora nie wymaga poprzedzenia jej określonymi działaniami, art. 6471 § 2 przewiduje bowiem tylko jedną z możliwych sytuacji, w której dojść może do uzyskania zgody inwestora. „Inwestor może jednak także wyrazić skutecznie zgodę czerpiąc wiedzę o niezbędnych danych z innych źródeł; istotne jest jedynie to, by zindywidualizował swoją zgodę podmiotowo i przedmiotowo. Wystarczająco chroni jego interes konieczność udowodnienia mu przez podwykonawcę, że wyraził zgodę na zawarcie określonej umowy z podwykonawcą.” ( tak: SN w uchwale z dnia 29 kwietnia 2008r. do sygn. akt: III CZP 6/08)To zapatrywanie dąży do najpełniejszej realizacji ochronnego celu art. 6471  k.c. to jest zapewnienia podwykonawcy należnej zapłaty.

Podsumowując stwierdzić należy, iż ważność umowy pomiędzy wykonawcą a podwykonawcami nie jest uzależniona od wyrażenia przez inwestora jakiejkolwiek zgody w jakiejkolwiek formie. Od zgody inwestora uzależnione jest jednak powstanie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie wykonawcy powstałe w ramach wykonania przedmiotowej umowy. Zgodnie z orzecznictwem „zgoda inwestora ma dotyczyć zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą, a więc konkretnej umowy,  o określonej treści, zawartej, lub przynajmniej wstępnie uzgodnionej ze zindywidualizowanym podmiotem w zakresie wszystkich istotnych postanowień, szczególnie tych, które decydują o wysokości wynagrodzenia.” tak: SN w uchwale z dnia 29 kwietnia 2008r. do sygn. akt: III CZP 6/08) W związku z powyższym stwierdzić należy, iż nie wystarczy dla spełnienia przesłanki z art. 6471 § 2 k.c. jakakolwiek blankietowa zgoda, ogólnie na umowę pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą. Zgoda inwestora każdorazowo dotyczyć musi zatem skonkretyzowanej umowy.

W przypadku przyjęcia zgody dorozumianej, w sytuacji milczenia inwestora, niezbędne jest spełnienie przesłanki w postaci przedstawienia inwestorowi przez wykonawcę umowy zawartej z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z odpowiednią częścią dokumentacji dotyczącą przedmiotu umowy. Ponadto dla przyjęcia milczenia inwestora jako jego zgody niezbędne jest aby treść przedłożonej inwestorowi umowy obejmowała wszystkie istotne postanowienia, uwzględniane przy określaniu odpowiedzialności solidarnej inwestora, w szczególności zakres robót wykonywanych przez podwykonawcę, bowiem to treść przedłożonej inwestorowi umowy zakreśla granice jego solidarnej odpowiedzialności. Milcząca, dorozumiana zgoda inwestora odnosi się jedynie do zobowiązań wynikających z przedłożonych dokumentów, innymi słowy, domniemywać zgody inwestora można jedynie w stosunku do tego, co zostało mu faktycznie przedstawione.

Zgodnie z prezentowanym orzecznictwem zachowanie powyższej procedury polegającej na przedłożeniu inwestorowi umowy bądź jej projektu zawierającego podstawowe założenia umowne, w szczególności z zakresem przewidzianych robót podwykonawcy nie jest niezbędne w sytuacji wyrażenia zgody przez inwestora w sposób czynny. Wówczas wystarczającym dla ochrony interesów inwestora będzie przyjęcie, iż jego wiedza o przedmiocie i potrzebach realizacyjnych projektowanej lub prowadzone inwestycji wystarcza do uznania jego odpowiedzialności.

Przypomnieć należy, iż forma zgody inwestora jest dowolna, dostatecznie ją ujawniająca i interpretowana winna być w myśl przepisu art. 60 k.c. zgodnie z ogólnymi zasadami wykładni oświadczeń woli.

W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż podwykonawca dla zabezpieczenia własnych interesów i zapewnienia sobie możliwości ewentualnego dochodzenia wynagrodzenia od inwestora, winien domagać się od wykonawcy przedstawienia potwierdzenia przez niego inwestorowi umowy zawartej z podwykonawcą i zgody, którą inwestor wyraził. Wydaje się również, iż w sytuacji braku możliwości otrzymania takiego potwierdzenia, podwykonawca winien samodzielnie przedłożyć inwestorowi treść umowy z wykonawcą, domagając się wyrażenia zgody na piśmie, ew. potwierdzenia otrzymania umowy wraz z niezbędną dokumentacją. 

Autor: 
Monika Obtułowicz